Кы?ар?аннаах кыстык ааhан эрэрин бары да билэн олоробут. Ол курдук илин э?ээргэ хаар чараа?ыттан, Б?л?? с?ннь?гэр уонна хоту оройуоннарга хаар халы?ыттан сылгыга ыарахан кыстык сатыылаата. Ханна да буоларын курдук, кыстык устата от боппуруоhа сытыытык тура сырытта. Оттооhун былаана туолбута эрээри, от тиийбэт… Ол с?р?н т?р??тэ – сылгы хаhыыта уустугуран, бу к???э 82 140 сылгы (ол эбэтэр сылгы уопсай ахсааныттан 45,1%) эбии аhатыыга киирбитэ (холобура, былырыын бачча?а 52 457 сылгы этэ), маны таhынан быйыл ынах-с??h? уонна сылгы ахсаана эбиллиитэ буолар (тохсунньу ыйга ынах с???? — 1898 т?б?н?н, сылгы – 2 384 т?б?н?н).
Тыа ха?аайыстыбатын уонна ас-??л бэлиитикэтин министиэристибэтэ ынах с????, сылгы кыстыгын хаамыытын хонтуруоллуур-тэрийэр анал оперативнай с?бэлэ? (штаб) мунньа?а нэдиэлэ ахсын ыытыллар. Маныаха министиэристибэ кыстык туруктаах буоларын хааччыйар ту?уттан улуустар истэригэр уонна икки ардыларыгар оту тиэйиини с?р?ннэ?э олорор. Быйылгы кыстыкка отторо тиийбэт ха?аайыстыбаларга оту тиэйии ?лэтэ номнуо сэтинньи ыйтан са?аламмыта.
Ол курдук муус устар 5 к?н?гэр 14 улууска уонна Дьокуускай куоракка 16 061 туонна от тиэйиллэрэ былааннаммытыттан 84 быры?ыана (13 550 туонна) миэстэтигэр тиксэриллибит. Мантан 8302 туонната улуус та?ыттан, 7758 туонната улуус и?игэр нэ?илиэктэр икки ардыларыгар тиэйиллэр. Тиэйии ороскуота барыларыгар толуйуллар буолбатах: сайы??ыттан-к??????ттэн к?ч?мэ?эй бала?ыанньаламмыт улуустарга, нэ?илиэктэргэ эрэ к?м? о?о?уллар. Ити курдук атын улуустан 5257 туонна, нэ?илиэктэн нэ?илиэккэ 6160 туонна оту тиэйии ороскуотун толуйууга ылынна.
Тыа ха?аайыстыбатын уонна ас-??л бэлиитикэтин министиэристибэтэ ынах с????, сылгы кыстыгын хаамыытын хонтуруоллуур-тэрийэр анал оперативнай с?бэлэ? мунньахтырын быhаарыытынан ?р?сп??б?л?кэ бюджетыттан к???н кыстык са?аланарыгар 8 840 туонна оту тиэйии ороскуотугар бюджеттан к?м? о?орорго ылыммыт эбит буолла?ына, к?н бэ?э?ээ ол кээмэйэ 12 872 туонна от, 2431 туонна эбиэс тиэйиитигэр к?м? к?р?лл??т?н ситистэ.
Эрдэ от атыылыыр санаалаах сорох ха?аайыстыбалар сылгы к??????ттэн эбии а?ылыкка киирэн, ынах с????л??н тэ??э аса?а турарын и?ин, аа?ынан-суоттанан баран, атыыттан аккаастаннылар.
К?н б?г?н Амур, Магадан уобаластарыттан от атыыла?ан тиэйии ?лэтэ бара турар
?р?сп??б?л?кэ та?ыттан барыта 1340 туонна от, итинтэн 646 туонната Магадантан, 421 туонната Амуртан, атыыла?арга кэпсэтии ыытыллыбыта. Ити уопсай ахсаа??а сыл аайы Амуртан от атыыла?ар Нерюнгри оройуонун 273 туонната эмиэ киирэн сылдьар. Нам улуу?ун 10-ча баа?ынай ха?аайыстыбата уонна “Дайар”, “Силис” кэпэрэтииптэр холбоон 445 туонна оту Магадантан, Уус Алдан ха?аайыстыбалара Амуртан 220 туонна, Ха?алас улуу?ун “Самартай” ТХПК-э Амуртан оту атыыластылар. “Сахаплемхолбо?ук” ААУо Магадантан атыыласпыт 100 туонна отуттан 85 туонната бу к?ннэргэ кыбыыны булла.
Тыа хаhаайыстыбатын министиэристибэтэ урут маннаа?ар уустук дьыллары туораан кэллэ. Ол курдук, 2012-2013 сс. кыстыкка 70446 туонна, ити э?иилигэр 36,5 ты?. туонна от тиэйиллибитэ. Арыый халымыр ороскуоттаах 2015-2016 сс. кыстыкка 2543 туонна оту тиэйиигэ к?м? о?о?уллубут. Оттон былырыы??ы халы? хаардаах к?ч?мэ?эй дьылга - 17412 туонна оту, 2729 туонна эбиэ?и уонна 1581 туонна уотурбаны тиэйиигэ.
Ситэрэн эттэххэ, сылгылаах ха?аайыстыбалары эбиэс бурдугунан хааччыйыыга сэттэ оператор ?лэлиир. Быйылгы ыарахан кыстыкка 2431 туонна эбиэ?и миэстэтигэр тиэрдиигэ толуйуу к?р?лл?б?т?ттэн 2023 туоннатын ха?аайыстыбалар атыыла?ан тиэйтэрбиттэр. Ыскылааттарга атыыга анаан ?сс? 500 туонна туорах бурдук хараллан сытар.
Ха h аайыстыбалар дьыл у?аабата?ына кыстыгы этэ??э туоруохпут диэн олороллор
«Б?рт?» хаhаайыстыба салайааччыта А.В. Павлов : “ Билигин ха hаайыстыбабытыгар 700-тэнтахсас????лээхпит, онтон 244-дэ ыанар ынах. К?нб?г?н 230 ынах т?р??н турар. Маны таhынан 1033 сылгылаахпыт. Чахчы, быйыл сылгыга ыарахан кыстык буолла, сылгы хаhыыта уустугуран, былааннаабыт оппут тиийбэт туруктаах олордохпутуна к?м? бириэмэтигэр т?ргэнник о?оhуллан, ?сс? тиэллэн кэлбитигэр тыа хаh аайыстыбатын министиэристибэтигэр махталбыт мунура суох» , - диир.
?ск?т?н былырыын хаhаайыстыба 200 туонна эбии от атыыласпыт эбит буолла?ына, быйыл 700 туонна эбии от ылбыт.
« Мин былырыын к?h????ттэн сыар?а ?рд?гэр олоробун. Ол курдук Тааттаттан 200 туонна, ?л??х?мэттэн 70 туонна, Ньурбаттан 30 туонна оту «Туймаада-Агроснаб» тэрилтэ н???? тиэйдибит. Оттон оройуон иhиттэн - Хачыкааттан уонна Н?м?г? тыатыттан 100 туонна оту атыыластыбыт. От боппуруоhа ханна да уустук курдук. Быйыл 200 туонна оту улуус к?м?л?ст?. Маны таhынан Беркакиттан 130 туонна эбии аhылык (комбикорм) тиэйдибит, к?н б?г?н 130 туонна эбиэспит кэллэ. Аны бу куннэргэ Амур уобалаhыттан 30 туонна оппут кэлиэхтээх. Бу тиэллэн иhэр оппут айанын ороскуотун 100 бырыhыан Тыа хаh аайыстыбатын миниэстэристибэтэ уйунна » - диэн кэпсиир хаhаайыстыба салайааччыта. Онон «Б?рт?» хаhаайыстыба кыстыгы этэ??э туораан иhэрин эттэ уонна Тыа хаhаайыстыбатын министиэристибэтин салалтатыгар махталын тиэрдэр.
Намнар быйылгы кыстыгы туоруурга 1581 туонна от эбии атыылаhаллар, ол онтон б?г???? туругунан 69 бырыhыана, ол эбэтэр 1096 туонна улууска кэллэ. Ол курдук илин э?эр улуустартан (Мэнэ Ханалас, Уус Алдан, Таатта) уопсайа 265 туонна от атыыластылар. Оттон ыаллыы сытар Кэбээйиттэн – 492 туонна оту, Сунтаартан 83 туонна уонна Магадан уобалаhыттан 181, 7 туонна от тиэлиннэ. Бу к?ннэргэ б?тэhик айан суолун баттаhа Магадантан 263,3 туонна от тиэллэн кэлэрин к??тэллэр.
Тустаах хаhаайыстыбалар от тиэллиитин тэтимэ халлаантан быhаччы тутулуктаа?ын ?йд??ллэр – бу соторутаа?ыта хас да к?н? быhа атахтаабыт силлиэ-буур?а айан суолун уустугурда сырытта. Намнар бу хаалбыт оппут бириэмэтигэр тиэллэн кэллэ?инэ этэ??э кыстыгы ааhыахпыт диэн эрэллээхтэр.
Оттон 1 Хомустаахха "Дайар" кээпэрэтиипкэ от барыта тиэллэн кэлбит. Бэрэссэдээтэл С.И. Кривошапкин кэпсииринэн, быйылгы кыстыкка эбии 29 туонна оту Магадан уобалаhыттан ылбыттар. Манна от тиэйиитин ороскуотун 65 бырыhыанын Тыа хаhаайыстыбатын министиэристибэтэ уйунан, хаhаайыстыбаларга олус улахан к??с-к?м? буолла диэн бэлиэтииллэр. Онон бу бириэмэтигэр к?р?лл?б?т тустаах к?м?, дьыл уhаабата?ына, кыстыгы этэ??э туоратыа дииллэр.
Тыа ха?аайыстыбатын уонна аска-??лгэ бэлиитикэтин министиэристибэтин пресс-сулууспата.